Mantelzorgers zorgen vrijwillig voor een naaste. Uit liefde, als vanzelfsprekendheid of uit plichtsbesef. Toch is deze zorgverlening niet gratis. In geld uitgedrukt, is de waarde van mantelzorg in Nederland namelijk circa tweeëntwintig miljard euro per jaar. Dat is een netto bijdrage aan onze maatschappij. 

Nederland telt circa vijf miljoen mantelzorgers. Samen besteden zij zo’n anderhalf miljard uren aan het zorgen voor een naaste. Tijd die ten koste gaat van werk, ontspanning of onderwijs. In euro’s staan deze uren voor twintig miljard, blijkt uit onderzoek van Ecorys, in opdracht van Mantelzorg NL. Tel daar telefoon- en reiskosten bij op, en je komt uit op tweeëntwintig miljard euro.  

Uitval voorkomen 

“De waarde van alle uren die mantelzorgers besteden aan (ver)zorgen, is moeilijk te bepalen”, geeft Liesbeth Hoogendijk, bestuurder van MantelzorgNL, de landelijke belangenvereniging voor mantelzorgers, toe. “En is daardoor lange tijd onderschat. Dit onderzoek toont aan hoe belangrijk het economisch is om mantelzorgers te zien als een serieuze partij in de zorg. Zou deze zorg namelijk door professionals worden gedaan, kost dit tweeëndertig tot vierenveertig miljard. Bovendien: los van de kosten zijn er onvoldoende professionals.” De druk op de beschikbaarheid van mantelzorgers loopt echter op, vertelt ze. “Veel van hen hebben een baan en een gezin, en dit allemaal kunnen blijven bolwerken is een uitdaging. Als we meer en meer van mantelzorgers vragen, zonder hen daarbij goed te ondersteunen, is de kans dat zij uitvallen groot.” Door geestelijke uitputting, bijvoorbeeld. “Want als mantelzorger sta je altijd ‘aan’ en tijd om op adem te kunnen komen en te ontspannen is er doorgaans niet.”  

Preventie loont 

Wanneer een mantelzorger uitvalt, brengt dit kosten met zich mee. Hetzij door het opvangen van de zorg door een duurdere professional, hetzij door ziekteverzuim op het werk van de mantelzorger. “We moeten er daarom voor zorgen dat zij het zorgen voor hun naasten vol blijven houden”, vertelt Hoogendijk. “Door middel van preventie.” Zo kan de gemeente respijtzorg inzetten, legt zij uit. ”Bijvoorbeeld middels dagbesteding voor de zorgvrager. Hiermee krijgt de mantelzorger ruimte om andere dingen te doen en de batterij weer op te laden.” Ook het inzetten van een mantelzorgmakelaar kan de mantelzorger helpen. “Deze neemt regeltaken over die de mantelzorger vaak veel tijd kosten. Met deze preventieve hulp kan de mantelzorger zich focussen op de dagelijkse zorgtaken, zoals boodschappen doen, gezelschap houden, wandelen en helpen bij het douchen. En deze zorg langer en beter volhouden, wat uiteindelijk dure professionele zorg scheelt.” 

Snel terugverdiend  

Vervangende zorg en een zorgmakelaar kosten eveneens geld, kopt Hoogendijk hem alvast in. “Maar het onderzoek wijst eveneens uit dat de kosten van deze twee vormen van mantelzorgondersteuning al worden terugverdiend wanneer een week ziekteverzuim of uitval van een mantelzorger wordt voorkomen. We hebben laten berekenen dat je met de inzet van vervangende zorg of een zorgmakelaar nog altijd vijfhonderd tot duizend euro kunt besparen.”  

Opnieuw nadenken over preventie  

Bovengenoemde ondersteuningsmogelijkheden worden vergoed door de gemeente en via het aanvullende pakket van sommige verzekeraars. Echter, geldt dit niet voor alle verzekeraars, benadrukt Hoogendijk. “Terwijl de behoefte aan ondersteuning alleen maar groter wordt. We moeten daarom opnieuw gaan nadenken over hoe we de mantelzorg draaiende kunnen houden. Er moet voldoende geld beschikbaar komen, lees: voldoende geoormerkt geld, zodat het geld dat voor mantelzorgers is bedoeld, ook daadwerkelijk aan de ondersteuning van mantelzorgers wordt uitgegeven. Om dit voor elkaar te krijgen, is een gezamenlijke aanpak nodig van gemeenten, verzekeraars en werkgevers.”  

Mantelzorg is relatief goedkoop, benadrukt de bestuurder. “En dat blijft het ook. Mits de mantelzorgers net dat extra steuntje krijgen om het vol te blijven houden. Gebeurt dat niet, kost het ons uiteindelijk veel meer. Het onderzoek van Ecorys bewijst dit.” 

Wil je meer informatie? Ga dan naar: www.mantelzorg.nl  

Pgb, ja of nee? 

Zorg dat u eerst goed weet wat er te kiezen is 

Een persoonsgebonden budget geeft mensen die zorg nodig hebben de regie over hun eigen leven en is een belangrijke manier om mantelzorgers wat ademruimte te geven. Over de aanvraag ervan moet echter wél goed worden nagedacht. 

“Een pgb geeft weliswaar vrijheid, maar brengt ook het nodige regelwerk met zich mee”, weet Sylvia Kippersluis, coördinator Team Advies bij PerSaldo, de landelijke vereniging van mensen met een persoonsgebonden budget. “Voordat u kunt kiezen voor een pgb, moet u daarom eerst goed weten wát er te kiezen is. En wat een keuze precies betekent.” Om u hierbij te helpen, biedt PerSaldo via www.pgb-test.nl de mogelijkheid om dit te toetsen. “Hier kan uitkomen dat een pgb iets voor u is”, licht ze toe “maar dat u nog niet over de vaardigheden beschikt om ermee te werken. Wij kunnen dan informatie en advies geven en bieden trainingen aan.” Het aanvragen van een pgb via een aanbieder is ook een optie. “Maar doe dit eveneens weloverwogen”, waarschuwt Kippersluis. “En zorg dat u ook hier de regie over houdt, want uiteindelijk is de budgethouder zelf altijd verantwoordelijk. Kies altijd bewust en goed geïnformeerd, voor de zorg die bij u past.”  

Meer informatie vind je op www.pgb.nl