Optimale diagnostiek en behandeling van de neurologische ziekte Restless Legs Syndroom (RLS) kan de Nederlandse gezondheidszorg veel geld besparen, blijkt uit een Europese socio-economische studie van de European Brain Council (EBC)

Een onbeheersbare drang om te bewegen, onaangename sensaties in de benen, vooral uitgelokt als de patiënt in rust is, en een 24-uursritmiek met klachten die zich vooral ’s avonds en ’s nachts voordoen, met als gevolg chronisch slaaptekort, het zijn de diagnostische criteria voor RLS. 2.7% van de algemene bevolking, zo’n 750.000 mensen, lijdt in Nederland aan ernstige RLS.

RLS is een chronische, ongeneeslijke aandoening. De oorzaak is onbekend. Vermoed wordt dat de ijzervoorraad in de hersenen een rol speelt. IJzer is belangrijk voor de aanmaak- en functie van dopamine en glutamaat, neurotransmitters waar RLS-medicatie zoals dopaminergica en alfa 2 delta liganten op aangrijpen. Ook erfelijke aanleg en comorbiditeit spelen een rol. Hoe meer comorbiditeit iemand heeft, hoe groter het risico op RLS.

Een Europese socio-economische studie van de European Brain Council (EBC) bracht in kaart waar RLS-patiënten in drie Europese landen, Duitsland, Frankrijk en Italië, tegen aan lopen.  De onderzoekers wilden weten wat het de samenleving zou besparen als de patiënt het optimale zorgpad zou doorlopen, vergeleken met de feitelijke situatie.

Ze keken daarbij naar drie verschillende zorgpaden: het pad waarbij de patiënt niet direct de juiste diagnose krijgt, het pad waarbij de patiënt niet direct de juiste behandeling krijgt, en het pad waarbij augmentatie-klachten optreden. Augmentatie is het fenomeen waarbij de RLS klachten door de dopaminerge medicatie toenemen in plaats van verbeteren na een aanvankelijk positief effect, waardoor het tegengestelde van wat wordt beoogd wordt bereikt. Deze bijwerking van de medicatie bij RLS is gerelateerd aan duur en dosis van de medicatie.

De onderzoekers analyseerden op dezelfde wijze ook de zorgpaden bij de diagnostiek en behandeling van een aantal andere ziektebeelden, waaronder dementie, de ziekte van Parkinson, multiple sclerose, hoofdpijn, epilepsie en beroerte.  Dat leidde tot verrassende uitkomsten: De kosten voor niet-optimale behandeling van RLS in de Europese landen, ook in Nederland, zijn vele malen hoger dan voor de meeste andere neurologische aandoeningen. Vermoedelijk kunnen honderden miljoenen euro’s worden bespaard als we deze behandeling optimaliseren.

Betere educatie en voorlichting over RLS, snellere en betere onderkenning van RLS door de behandelaars, en natuurlijk meer onderzoek naar de oorzaak van deze neurologische ziekte, zijn dringend nodig. Dan kan niet alleen veel geld, maar ook veel leed bespaard worden voor de patiënten met RLS.

Bron: EBC Research Project The Value of Treatment for Brain Disorders, Policy White Paper.

https://www.stichting-restless-legs.nl/